Artykuł napisany przez człowieka
Pojęcie bezpieczeństwa pracy w dobie Przemysłu 4.0 domaga się pewnej rewizji. Powinniśmy myśleć o nim znacznie szerzej, niż tylko w kategorii bezpośredniego zagrożenia wypadkami. Często nie doceniamy samego zmniejszenia ryzyka poprzez redukcję wykonywania niebezpiecznych czynności, w czym wydatnie pomaga automatyzacja.
Postanowiłem przybliżyć rolę automatyzacji w zwiększaniu bezpieczeństwa procesów i poświęcę temu zagadnieniu więcej publikacji. Posłużę się do tego wiedzą i opiniami, które przekazali specjaliści goszczący w serii podcastów “Turck Talk – Świat Automatyki”.
Na początek – technologia RFID (Radio Frequency Identification), której początki sięgają jeszcze czasów II Wojny Światowej. Jednak jej znacząca ekspansja w zastosowaniach cywilnych, a szczególnie w przemyśle przypada na ostatnie kilkanaście lat.
– Technologia RFID bazuje na komunikacji radiowej między czytnikiem a znacznikiem. Czytnik emituje fale, które zasilają pasywny tag, a ten odpowiada, modulując i odbijając sygnał wsteczny. To zjawisko pozwala nam bezprzewodowo identyfikować dowolne obiekty i autoryzować dostęp, co jest kluczowe w systemach bezpieczeństwa maszynowego – wyjaśnia Bartłomiej Besz, zajmujący się tą technologią w firmie Turck Polska.
Możliwości przechowywania i odczytywania danych o zasobach
RFID pozwala zapisywać i modyfikować informacje zapisane na konkretnym produkcie oraz urządzeniu. Tagi mogą się znaleźć np. na transporterze z towarem, na sprzęcie, pojazdach mechanicznych, na wózku widłowym oraz na środkach ochrony indywidualnej dla pracowników.
– Tagi RFID posiadają pamięć, którą możemy wielokrotnie zapisywać i modyfikować. Przechowują one aktualne dane o stanie i historii danego przedmiotu lub maszyny. Kluczową zaletą jest brak konieczności bezpośredniej widoczności optycznej – możemy masowo i zdalnie identyfikować środki trwałe, co automatyzuje inwentaryzację np. środków ochrony indywidualnej – tłumaczy ekspert systemów RFID.
Bezpieczna inwentaryzacja bez ryzykownych czynności
Cykliczna inwentaryzacja to konkretny przypadek, w którym zastosowanie RFID wpływa bezpośrednio na poprawę warunków pracy. Kiedyś inwentaryzacja wiązała się z utworzeniem zespołu spisowego, który musiał fizycznie zeskanować kody z każdego zasobu. Oznaczało to konieczność dotarcia do trudno dostępnych miejsc hali produkcyjnej lub magazynu, łącznie z użyciem drabin, podnośników i z pracą na wysokości.
Dzięki RFID, skanowanie tych zasobów z bezpiecznego miejsca, znacznie redukuje ryzyko wystąpienia potencjalnie groźnych incydentów. Najbardziej czułe warianty czytników (pracujące w zakresie Ultra High Frequency) pozwalają na odczytanie informacji o przedmiocie z odległości od kilku do nawet kilkunastu metrów. Wyobraźmy sobie sytuację, gdy możliwe jest odczytanie zawartości palety na samochodzie bez konieczności wchodzenia do przestrzeni ładunkowej ciężarówki.
Ewidencja i monitorowanie środków ochrony indywidualnej
Tagi RFID mogą być również umieszczone na środkach ochrony indywidualnej, takich jak: kamizelki czy kaski. Można je wtedy identyfikować za pomocą bramek umieszczonych w różnych miejscach zakładu, która ma przykładowo swoje instalacje lub obiekty rozsiane na większym terenie.
Daje to możliwość śledzenia ich położenia oraz stanu, co generuje bieżące dane o miejscu, w którym znajduje się pracownik, i jakie ma na sobie wyposażenie. Dodatkową korzyścią z takiego rozwiązania jest lepsza kontrola nad stanem ilościowym wyposażenia w środki ochrony indywidualnej, co pozwala prowadzić efektywne zarządzanie tymi zasobami.
W kontekście BHP, pasywne punkty RFID mogą rejestrować przejście pracownika przez strefy niebezpieczne. Jeśli jednak zależy nam na natychmiastowym przesyłaniu dokładnej lokalizacji w razie wypadku, stosujemy aktywne systemy radiowe, takie jak RTLS. To one skracają czas reakcji służb ratunkowych do minimum.
Kontrola dostępu do stref niebezpiecznych
Technologia RFID może być również wykorzystywana w identyfikatorach umożliwiających wejście i wyjście personelu ze stref z ograniczonym dostępem. To eliminuje dostęp pracowników nieuprawnionych do obszarów, w których występują szczególne warunki lub zagrożenia.
Mogą to być strefy z maszynami ciężkimi, chemikaliami czy strefy o wymaganym dużym stopniu sterylności. Skuteczna kontrola dostępu do wspomnianych obszarów, podnosi nie tylko poziom bezpieczeństwa, ale może zapobiegać kradzieżom fizycznym lub chronić know-how, a co za tym idzie przewagę konkurencyjną.
Zmniejszenie ryzyka wystąpienia błędu ludzkiego
W ostatnich latach można zauważyć zwiększone zamówienia na systemy RFID w logistyce. Jednocześnie zmniejszenie zapotrzebowania w produkcji. Dlaczego tak się dzieje? Logistyka to dzisiaj newralgiczny sektor gospodarki, w którym decydujące znaczenie ma śledzenie towaru. To najbardziej wrażliwy element łańcucha dostaw w gospodarce, która nie wybacza przestojów.
– Rozwój e-commerce i automatyzacji napędza szybki wzrost liczby nowoczesnych magazynów. Logistyka bez RFID mogłaby jakoś funkcjonować, ale z tą technologią działa bezbłędnie. Eliminujemy tu czynnik ludzki. W bezpiecznym łańcuchu dostaw kluczowa jest pewność wysyłki, czyli automatyczna weryfikacja towaru – tzw. shipment verification – podkreśla Bartłomiej Besz.
Zanim towar zostanie umieszczony w ciężarówce, jest transportowany z miejsca składowania do pojazdu. To jedna z tych sytuacji, w których może dojść do niebezpiecznego zdarzenia z udziałem wózka widłowego i człowieka poruszającego się po magazynie.
Aby zmniejszyć ryzyko kolizji, można zastosować aktywne tagi RFID, które mogą ułatwić szybką identyfikację obiektu pojawiającego się w tzw. martwym polu np. wózka widłowego czy ładowarki.
Warto wspomnieć również o korzyściach jakie daje RFID w utrzymaniu ogólnego porządku i kontroli nad towarem. Szybka i precyzyjna identyfikacja produktów pozwala uniknąć błędów ludzkich, które przyczyniają się do wzrostu poziomu stresu i obciążenia psychicznego w pracy.
– Systemy RFID dają pełną kontrolę nad procesami produkcyjnymi i logistycznymi, gromadząc precyzyjne dane w czasie rzeczywistym. Dane są złotem XXI wieku, zwłaszcza w obszarze safety. Zbierając rzetelne informacje o pracy maszyn i ludzi, możemy podejmować trafne decyzje, które realnie zapobiegają wypadkom – dodaje ekspert RFID.
Więcej wiedzy o technologii RFID i jej zastosowaniu w przemyśle, znajdziesz w podcaście „Turck Talk – Świat Automatyki”: Jak RFID rewolucjonizuje kontrolę magazynową i logistykę?
Podziękowania dla Bartka Besza za wsparcie merytoryczne.